Alleen in de webwinkel: gratis verzending vanaf €49,-

Barnsteen

Barnsteen edelsteen

Barnsteen wordt al lange tijd door de mensheid begeerd – het gaat hierbij om een fossiele boomhars, die 2 tot 50 miljoen jaar geleden is ontstaan. Barnsteenamuletten en -parels werden in heel Europa gevonden bij steentijdopgravingen. In Egypte zijn barnsteensieraden gevonden uit ongeveer 2600 v. Chr.!

Naam

De Engelse naam voor barnsteen, 'amber', is afgeleid van het Arabische 'anbar', wat 'geurende substantie' betekent. Het door de Spanjaarden ingevoerde begrip had eigenlijk betrekking op de aromatische darmafscheiding van de potvis, die vroeger als reukstof werd gebruikt voor de productie van parfum; deze betekenis heeft 'amber/ambra' in het Nederlands vandaag de dag nog steeds. Zowel barnsteen als amber spoelen aan op het strand en geven als ze worden verwarmd reukstoffen af, en amber werd vroeger ook gebruikt in de sieraadproductie.

Chemische samenstelling van barnsteen

Barnsteen onbewerkt

Barnsteen onbewerkt

Omdat het ontstaat uit boomhars wordt barnsteen ingedeeld bij de organische edelstenen. Deze klasse omvat alle edelstenen die ontstaan of worden gewonnen uit levende organismen. Het duurt eeuwen voordat boomhars verandert in barnsteen, en zoals bij veel processen in de natuur is ook hier het precieze proces nog niet volledig bekend. Om van boomhars barnsteen te maken, zijn een procedure die 'moleculaire polymerisatie' wordt genoemd (moleculen die zich met elkaar verbinden en zo een complexer product vormen), de verdamping van oliën en de inwerking van hitte en druk vereist. Boomhars hardt onmiddellijk na het uittreden uit de boomschors uit en wordt veelvuldig toegepast.

De chemische formule van deze edelsteen is C10H16O en de hardheid is 2-2,5. De brekingsindices is 1,537-1,545 en de luminescentie is blauw tot geel. De fluorscentie is wit, geelgroen tot lichtblauw.

Herkomst

Baltisch barnsteen beslaat ongeveer tweederde van alle reserves ter wereld en is momenteel verantwoordelijk voor meer dan 90 procent van al het barnsteen in sieraden en andere decoratieve kunstvoorwerpen. Baltisch barnsteen komt voor in Duitsland, Denemarken, Zweden, Finland, Estland, Letland, Litouwen, Polen, Rusland en Oekraïne. Deze vindplaatsen ontstonden ongeveer 50 miljoen jaar geleden, toen hars uit de bossen van het Scandinavische schiereiland zich in dit gebied verzamelde. Het hart van Baltisch barnsteen klopt in de Russische havenstad Kaliningrad (vroeger Koningsbergen). Ridders van de Duitse Orde, die hier in de 15e eeuw gevestigd waren, oefenden een strenge controle uit over de Europese barnsteenwinning: ze bestraften iedereen die barnsteen op illegale wijze verkreeg met de dood. Vandaag de dag is de naam 'Kaliningrad' zo nauw verbonden met de barnsteenproductie dat deze regio ook bekendstaat als bijzondere economische zone 'Jantar' (Russisch voor 'barnsteen').

Andere barnsteenbronnen zijn onder meer Mexico en de Dominicaanse Republiek, waar tropisch barnsteen wordt gewonnen in een gebied met de toepasselijke naam 'Barnsteendal'.

Geschiedenis van barnsteen

Omdat men deze steen met de zon associeerde, werd barnsteen beschouwd als een magisch licht, dat de mensen moest begeleiden naar het hiernamaals. De Grieken noemden barnsteen 'elektron' wat 'door de zon gemaakt' betekent. Aan dit Griekse woord en het feit dat barnsteen bij wrijving elektrostatisch geladen wordt, danken we het woord 'elektriciteit'. Een andere verwijzing naar het elektrostatische karakter van barnsteen kan worden gevonden in de Perzische benaming 'karabe', wat 'dat wat stro aantrekt' betekent.

Barnsteen, ook wel 'goud van de zee' genoemd, drijft op zoutwater en wordt gevonden op de stranden van de Oostzee en soms zelfs op de verre kusten van de Britse eilanden. De Romeinen noemden het 'sucinum', afgeleid van 'sucus', wat 'sap' of 'dikke vloeistof' betekent. Baltisch barnsteen wordt daarom ook 'succiniet' genoemd; deze ontstond circa 50 miljoen jaar geleden uit de in het tertiair groeiende boomsoort Pinus succinifera.

Een edelsteen met een dergelijke lange traditie heeft natuurlijk ook een mythische geschiedenis. Zo zou Phaëton, de zoon van de zonnegod Helios, zijn vader om toestemming hebben gevraagd om de zonnewagen langs de hemel te mogen sturen, om zo zijn goddelijke herkomst te bewijzen. Helios stemde toe, en zo nam het onheil zijn beloop. Eerst stuurde Phaëton de wagen te hoog, waardoor het koud werd op aarde. Toen vloog hij te laag en veranderde hij per ongeluk een groot deel van Afrika in woestijn. Nu zag de oppergod Zeus zich gedwongen om in te grijpen. Hij slingerde een bliksemschicht en vernietigde Phaëton. Phaëtons zussen, die rouwden om zijn verlies, werden veranderd in populieren, die voor altijd gouden tranen van barnsteen zouden huilen.

Eigenschappen van barnsteen

Barnsteen onbewerkt

Barnsteen onbewerkt

Door zijn lichte gewicht, het warme gevoel als hij wordt aangeraakt – als slechte warmtegeleider voelt barnsteen warm aan, terwijl minerale edelstenen eerder koud aanvoelen – en vooral door zijn gouden kleur is deze edelsteen een zeer populaire accessoire. De kleuren van barnsteen hangen af van de samenstelling (en dus van de boomsoort) en van processen die worden ingezet na afzondering van de hars. Normaal gesproken is barnsteen transparant tot doorschijnend en komt het voor in ontelbare kleuren – van blauw, bruin, goud en groen tot oranje, rood, wit en geel. Voor Baltisch barnsteen zijn naar men zegt 256 kleurschakeringen bekend, maar de hoofdkleuren kunnen worden onderverdeeld in drie grote groepen: 'Oud' (of 'Klassiek'), 'Cognac' en 'Citroen'. Soms wordt ook het begrip 'Zwart barnsteen' gebruikt, wat echter niet helemaal correct is: hierbij gaat het slechts om diepere schakeringen van andere kleuren.

Verdere bijzonderheden van deze edelsteen zijn de fonkelende natuurlijke foutjes en haarscheurtjes evenals de prehistorische insluitingen zoals zaden, bladen, veren en volledige insecten. Barnsteen met miljoenen jaren oude insectinsluitingen doet niet alleen het hart van elke verzamelaar sneller slaan, maar biedt ook paleontologen en genetici een onbetaalbaar inkijkje in het verleden.

Barnsteenvariëteiten

Naast het bekende goudachtige barnsteen bestaat er in Rusland ook een groene variëteit, die een kleurrijke menging van goudachtig limoen- en bosgroen vertoont.

Combineren

Barnsteen of amber heeft een mytische uitstraling. De geel, oranje en rode kleurtinten spreken tot de verbeelding. De afgelopen jaren is de popularitieit van barnstenen heel snel toegenomen. Tegenwoordig wordt de barnsteen vaak gebruikt voor edelstenen sieraden vanwege de klassieke en imponerende uitstraling. De barnsteen sieraden zijn al te koop vanaf €19 inclusief een certificaat van echtheid.

Sterrenbeeld

Het sterrenbeeld dat bij deze edelsteen past is Leeuw.

Verzorging van barnsteen

Barnsteen moet zachtjes worden gereinigd met een vochtige doek.

Barnsteensieraden in de online shop >

Aktuelles

Het nieuwste uit de Wereld van Edelstenen

  1. Welke edelsteen past bij u?

    10. augustus 2017

    edelsteen Roland Vos Edelstenen komen voor in ontelbare varianten en zijn een wonder der natuur. Een edelsteen kenmerkt zich door de eigenschappen: zeldzaamheid,...
    Lees verder →

Nu op TV:

08:00Das AMAYANI-Spezial mit Hannah Clemmow
14:30Das AMAYANI-Spezial mit Hannah Clemmow
19:00Das AMAYANI-Spezial mit Hannah Clemmow
Naar boven