Naam
De naam 'zirkoon' is mogelijk afkomstig van het Arabische 'zarkun' (rood) of het Perzische 'zar' (goud) en 'gun' (kleur). Deze beperking qua kleuren is misleidend, aangezien deze edelsteen in werkelijkheid in vele kleuren voorkomt.
Chemische samenstelling van zirkoon
Zirkoon is een natuurlijke schoonheid die bestaat uit zirkoniumsilicaat. Zirkonia, waar zirkoon vaak mee wordt verward, is daarentegen een laboratoriumproduct. Zirkoniumoxide werd in 1892 ontdekt, terwijl zirkonia pas in 1937 in zijn natuurlijke vorm werd ontdekt. De in de natuur gevormde zirkoniakristallen zijn echter veel te klein om als edelstenen te worden geslepen. In de jaren zeventig wisten Sovjet-geleerden aan het Natuurkundig Instituut Lebedev in Moskou uiteindelijk zirkoniakristallen te kweken in een laboratorium. Sinds de jaren tachtig werd zirkonia verkocht als het nummer één substituut voor diamant.
Herkomst
Zirkonen worden gewonnen in Cambodja, Nigeria, Sri Lanka en Tanzania.
Geschiedenis van zirkoon
Zirkoon was al in de oudheid bekend als edelsteen en is aangetroffen bij enkele van ’s werelds oudste archeologische opgravingen. De steen duikt op in verschillende oude geschriften, onder meer in de Bijbel en in een hindoe-gedicht over de mythische Kalpa-boom, die bladeren van zirkoon zou hebben. Sommige bronnen maken melding van een joodse legende waarin een engel genaamd 'Zirkoon' de taak krijgt om te waken over Adam en Eva in de Hof van Eden. Onder zijn oude naam 'hyacint' wordt zirkoon diverse malen genoemd in de Bijbel. Voor het eerst als een van de 'vurige stenen' uit Ezechiël (28:13-16) die aan Mozes worden gegeven en in de borstplaat van Aäron worden gezet (Exodus 28:15-30) en elders als een van de 12 stenen die zijn geplaatst in de fundamenten van de stadsmuur van het Nieuwe Jeruzalem (Openbaring 21:19). Andreas, de bisschop van Caesarea, was aan het einde van de 10e eeuw één van de eerste kerkelijke schrijvers die de apostelen koppelde aan de twaalf edelstenen van het Nieuwe Jeruzalem. Hij associeerde hyacint (zirkoon) met de apostel Simon.
Eigenschappen van zirkoon
Zirkoon is sterk dubbelbrekend, wat inhoudt dat licht in twee stralen wordt gesplitst wanneer het op de steen valt. Dit is onmiddellijk zichtbaar, zelfs voor het ongeoefende oog, in de vorm van een verdubbeling van de facetten, alhoewel dit enigszins afhankelijk is van de hoek van waaruit je de steen bekijkt. Dubbele breking is meer uitgesproken in dikkere edelstenen. Dit effect zorgt niet noodzakelijkerwijs voor meer schittering, maar het zorgt wel vaak voor een prachtig fonkelend mozaïekpatroon en optische diepte. Andere belangrijke kenmerken van zirkoon zijn de diamantachtige fonkeling, schittering, vuur en glans.
Zirkoonvariëteiten
Zirkoon komt voor in tal van kleuren, waaronder blauw, champagne, koffie, cognac, goud, groen, honing, oranje, rood, wit (kleurloos) en geel.
Zirkoon met kleuren die lijken op specerijen zijn de kaneel- en saffraan-zirkoon; de Kaduna-zirkoon heeft een warme honinggele tint. Een bijzondere variëteit is de Ratanakiri-zirkoon: een blauwe zirkoon uit Ratanakiri, een Cambodjaanse afzetting, die erom bekend staat dat 's werelds mooiste exemplaren er worden gevonden.
Verzorging van zirkoon
Sommige stenen verbleken of keren terug naar hun oorspronkelijke kleur als ze worden blootgesteld aan fel licht. Zirkonen mogen hier daarom niet onnodig lang aan worden blootgesteld!
